RECAP HỘI THẢO XÂY DỰNG CÔNG NGHIỆP VĂN HOÁ TỪ BẢN SẮC ĐẾN NĂNG LỰC

Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh, sinh viên và những cá nhân quan tâm tới lĩnh vực kinh doanh sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Trong không khí trao đổi cởi mở và đa chiều, các diễn giả với kinh nghiệm học tập tại nước ngoài đã chia sẻ những góc nhìn thực tiễn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Việt Nam, đồng thời gợi mở nhiều câu hỏi quan trọng về vai trò của chính sách, bản sắc và năng lực nội sinh trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa. Không chỉ dừng ở việc tạo ra sản phẩm, mang lại lợi nhuận hay câu chuyện văn hóa mình có gì ta đem ra “bán”, ngành Kinh doanh sáng tạo và Công nghiệp văn hóa nên là bước đệm để văn hóa nước nhà được “sống lại” theo một cách mới lạ hơn, giúp nuôi dưỡng và lan tỏa những nét văn hóa cổ truyền của dân tộc một cách trọn vẹn.

Hội thảo không chỉ là không gian kết nối học thuật và thực tiễn, mà còn là dịp để cùng suy ngẫm về mối quan hệ giữa quyền lực mềm quốc gia, thương hiệu văn hóa và các thực hành sáng tạo từ cơ sở trong bối cảnh Việt Nam hiện nay.




Phần trình bày của Nghệ sĩ, ThS. Hà Châu Bảo Nhi – Nghiên cứu sinh tại Đại học Tsukuba – đã mở ra nhiều góc nhìn sâu sắc về cách kiến tạo công nghiệp văn hóa trong thực tiễn. Từ các chương trình hành động của Chính phủ về phát triển văn hóa như một mũi nhọn kinh tế, diễn ra đặt ra câu hỏi cốt lõi: làm như thế nào để thực hiện chính sách một cách có hiệu quả?

ThS Bảo Nhi cũng chỉ ra rằng khi nhắc đến công nghiệp văn hóa, đa số thường nghĩ đến những sản phẩm làng nghề hay văn hóa truyền thống có thể “bán được”, trong khi điều quan trọng hơn là xây dựng một hệ sinh thái nuôi dưỡng văn hóa – nơi nghệ sĩ, nghệ nhân và các nhà sáng tạo được hỗ trợ để phát triển bền vững.

Từ trải nghiệm học tập và làm việc tại Nhật Bản và Singapore, diễn giả so sánh hai cách tiếp cận khác nhau trong phát triển kinh tế sáng tạo: một bên nhấn mạnh chiều sâu bản sắc và cộng đồng, một bên chú trọng chiến lược, hạ tầng và khả năng tích hợp công nghệ. Đặc biệt, câu chuyện về các không gian nghệ thuật và hoạt động ứng dụng công nghệ để lan tỏa giá trị truyền thống đã gợi mở nhiều suy nghĩ về khả năng thích ứng và đổi mới của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.



Chia sẻ tại hội thảo, diễn giả Phạm Quốc Hưng – Đạo diễn, Giám đốc Sáng tạo, Founder & CEO Wemagine Studio – đã mang đến một góc nhìn thực tiễn và giàu năng lượng về ngành công nghiệp văn hóa từ chính trải nghiệm làm nghề. Anh cho rằng kinh doanh sáng tạo là sự kết hợp hài hòa giữa làm văn hóa và làm kinh tế – một lợi thế nổi bật của sinh viên Trường Đại học Ngoại thương khi được trang bị tư duy kinh doanh bài bản trong một môi trường khuyến khích sáng tạo và đổi mới.

Theo anh, văn hóa là hồn cốt dân tộc, không phải đơn thuần “thích thì làm” mà là điều cần làm bằng trách nhiệm và đam mê, bởi sức ảnh hưởng của nó không chỉ nằm trong ngành công nghiệp văn hóa mà còn lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Sự lột xác của các chương trình kỷ niệm lớn của đất nước: từ mô-típ an toàn, ít sáng tạo sang tư duy dàn dựng hiện đại, chú trọng trải nghiệm khán giả là minh chứng cho sự thay đổi trong góc nhìn của Đảng, Nhà nước cũng như những người nghệ sĩ.

Thông qua các case study thuộc chuỗi sự kiện A50 và A80 – nơi anh tư vấn giải pháp về trình chiếu, dàn dựng và visual – anh chia sẻ cách khai thác câu chuyện, tôn vinh giá trị truyền thống nhưng vẫn tạo được sự khác biệt, mới mẻ. Không chỉ là “đem văn hóa ra bán”, mà là phát triển, kế thừa và làm mới văn hóa để tạo ra những sản phẩm có sức ảnh hưởng thực sự.



Đến với diễn giả Đoàn Lê Minh Châu – giảng viên Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế và hiện đang là Nghiên cứu sinh tại Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc, người tham dự được lắng nghe bài phân tích chi tiết về case study Hàn Quốc trong phát triển công nghiệp văn hóa. Chị nhấn mạnh bước ngoặt năm 1997 khi Hàn Quốc thay đổi tư duy, coi văn hóa không còn là yếu tố phụ trợ mà trở thành một ngành công nghiệp chiến lược, gắn với quyền lực mềm quốc gia và được thúc đẩy bởi truyền thông, kỹ thuật và công nghệ cao.

Hàn Quốc đã xây dựng đồng bộ hệ thống cơ quan hỗ trợ, trung tâm kỹ thuật – truyền thông chuyên biệt và đầu tư mạnh vào hạ tầng, đồng thời phát triển các không gian văn hóa, công trình nghệ thuật và chiến lược định vị bản sắc riêng ở từng địa phương. Từ đó, chị đặt vấn đề cho Việt Nam: chính sách hiện vẫn thiên về bảo tồn và sản phẩm đầu ra, thiếu chương trình hành động cụ thể và sự phối hợp với các cộng đồng sáng tạo.

Các thách thức như chảy máu chất xám, bảo hộ sở hữu trí tuệ còn hạn chế hay thiếu hệ sinh thái “ươm mầm” sản phẩm cũng được phân tích thẳng thắn. Theo chị, sáng tạo cần được đưa vào cả lĩnh vực di sản – không đóng khung – để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển bền vững.





Thay mặt cho các đơn vị tổ chức, ThS Trần Thị Kiều Minh - Phó Viện trưởng Viện VJCC gửi lời cảm ơn tới 3 diễn giả với những phần thuyết trình thú vị. Cô cũng nhấn mạnh rằng Hội thảo mang lại nhiều giá trị cho công cuộc xây dựng Chương trình Kinh doanh sáng tạo và Công nghiệp văn hóa trong tương lai gần của Viện VJCC, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ và hưởng ứng từ Viện Nghiên cứu sáng tạo – Trường ĐH Ngoại thương cùng toàn thể các giảng viên, chuyên viên, chuyên gia, nghiên cứu sinh, sinh viên cũng như tập thể nghệ sĩ và nghệ nhân.

Xin trân trọng cảm ơn các diễn giả, đơn vị đồng tổ chức và toàn thể khách mời đã góp phần tạo nên một buổi thảo luận ý nghĩa và giàu cảm hứng.