Sinh viên K62 Digital Business nghiên cứu thị trường tại trạm dừng nghỉ V52: Khi đổi mới sáng tạo bắt đầu từ câu hỏi "tại sao".

Người viết: Phạm Văn Chiến

Ngày 16/09/2026, sinh viên K62 Chương trình cử nhân Kinh doanh số (Digital Business), Trường Kinh doanh và Sáng tạo Việt - Nhật (VJCBI), Trường Đại học Ngoại thương đã có buổi học thực địa tại Trạm dịch vụ V52 trên tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, do Công ty TNHH Dịch vụ đường cao tốc VRS vận hành. Đây là buổi học thuộc học phần Đổi mới sáng tạo (Innovation), khi lớp học được đưa hẳn ra hiện trường: sinh viên lắng nghe chia sẻ trực tiếp từ người vận hành, quan sát và phỏng vấn khách hàng thực tế, đồng thời mang theo những bản mẫu (prototype) do chính các nhóm xây dựng để kiểm chứng với người dùng thật.

Trong học phần Đổi mới sáng tạo năm nay, cả lớp cùng làm việc trên một tình huống chung là mô hình trạm dừng nghỉ trên đường cao tốc. Bảy nhóm sinh viên theo đuổi các khía cạnh khác nhau của mô hình: an toàn cho tài xế đường dài, sản phẩm đặc sản địa phương, trải nghiệm của gia đình có trẻ nhỏ, dịch vụ cho xe tải và logistics, ứng dụng và dữ liệu khách hàng, mô hình xanh, và sinh kế cho cộng đồng địa phương. Sau các buổi học về Design Thinking và phương pháp nghiên cứu thị trường trên giảng đường, chuyến đi đến V52 là dịp để sinh viên kiểm chứng giả định của mình ở nơi người dùng thực sự dừng chân.

Ông Vũ Tuấn Phong, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ đường cao tốc VRS, giới thiệu về dịch vụ tại trạm dừng nghỉ

Mở đầu chương trình, ông Vũ Tuấn Phong, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ đường cao tốc VRS, giới thiệu về doanh nghiệp và các sản phẩm, dịch vụ tại trạm. Hoạt động từ năm 2017, VRS hiện vận hành hai cặp trạm trên tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là V52 và V23, với quy mô khoảng 260 nhân sự. Bên cạnh nhóm dịch vụ miễn phí mà trạm dừng nghỉ phải bảo đảm theo quy chuẩn (bãi đỗ xe, khu vệ sinh, không gian nghỉ ngơi và khu cung cấp thông tin), trạm phát triển các mảng ăn uống, cà phê, siêu thị đặc sản, kết hợp tự kinh doanh với hợp tác cùng các thương hiệu lớn như Highland Coffe, Phở Lành... Một chia sẻ khiến sinh viên chú ý là thứ tự ưu tiên trong nhu cầu của khách: điều người đi đường cần nhất khi ghé trạm là được nghỉ ngơi và có khu vệ sinh tốt, sau đó mới đến ăn uống, còn mua sắm đứng ở vị trí thấp hơn nhiều. Đây là một bài học trực quan về việc hiểu đúng nhu cầu người dùng trước khi nghĩ đến sản phẩm để bán.

Ông Vũ Tuấn Phong chia sẻ về tư duy chuyển đổi số tại VRS

Điểm nhấn của phần chia sẻ là hành trình chuyển đổi số mạnh mẽ mà VRS đang thực hiện. Theo ông Phong, triết lý vận hành của công ty đặt hệ thống làm gốc: khối văn phòng trung tâm xây dựng chiến lược, thiết lập hệ thống vận hành, giám sát và quản lý tài chính tập trung, còn các trạm tập trung vào kinh doanh và phục vụ khách. Dữ liệu được quy về một nguồn duy nhất, bảo đảm minh bạch, và các quyết định quản trị được đưa ra dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính.

Điều đặc biệt là các giải pháp số của VRS được phát triển bởi chính đội ngũ nhân sự của công ty. VRS luôn ưu tiên tiếp cận những công cụ tiên tiến nhất, từ camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), các công cụ AI lập trình dạng agent, đến các nền tảng cộng tác và quản lý công việc như Slack, Notion. Công ty không ngại thử và sai, chủ động làm chủ công nghệ và chú trọng may đo giải pháp theo đúng đặc thù vận hành của mình, thay vì phụ thuộc vào những phần mềm đóng gói sẵn. Với sinh viên ngành Kinh doanh số, đây là một tình huống rất gần gũi: dữ liệu tập trung, ra quyết định dựa trên dữ liệu hay tự xây dựng giải pháp số không chỉ là câu chuyện của các công ty công nghệ, mà đang được một doanh nghiệp dịch vụ trong lĩnh vực truyền thống áp dụng một cách thiết thực hằng ngày.

Tự nhận vui mình là người Việt Nam đã đến thăm nhiều trạm dừng nghỉ trên thế giới nhất, từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) đến châu Âu và Mỹ, đến đâu ông cũng cố gắng tham quan, tìm hiểu cách các trạm vận hành để đúc rút kinh nghiệm cho đơn vị mình. Theo nhận định của ông, lĩnh vực trạm dừng nghỉ trên thế giới đã phát triển từ khá lâu, trong khi tại Việt Nam mới ở giai đoạn khởi đầu, đang dần chuyên nghiệp hóa và đứng trước một tiềm năng rất lớn. Góc nhìn này giúp sinh viên thấy rằng mình đang tìm hiểu một ngành dịch vụ còn nhiều khoảng trống cho đổi mới sáng tạo.

Tuy vậy, chính người đã đi nhiều, thử nhiều lại là người thẳng thắn nhất về những rào cản khi đưa cái mới vào vận hành. Ông Phong cởi mở chia sẻ nhiều ý tưởng đang ấp ủ để triển khai tại trạm, và nhấn mạnh rằng khi làm bất cứ điều gì mới, câu hỏi đầu tiên phải là "tại sao": việc đó có thực sự vì người dùng hay không. Tiếp theo là làm sao để triển khai được và làm tốt, và cuối cùng là có duy trì được lâu dài hay không, chứ không phải làm cho có. Chia sẻ này gắn kết rất tự nhiên với tư duy thiết kế (Design Thinking) mà sinh viên đã học: một ý tưởng tốt phải đồng thời được người dùng mong muốn, khả thi để thực hiện và bền vững để duy trì. Đó là tư duy thực tế, xuất phát từ người dùng, thay vì những ý tưởng viễn vông.

Sinh viên đặt câu hỏi trong phiên giao lưu

Phiên hỏi đáp diễn ra sôi nổi, sinh viên tranh thủ đặt câu hỏi gắn với chính bài toán mà nhóm mình đang theo đuổi, từ hành vi của khách hàng đến cách trạm cân nhắc khi thử nghiệm một dịch vụ mới. Những câu trả lời thẳng thắn từ người trực tiếp vận hành giúp các nhóm nhìn lại giả định ban đầu của mình dưới góc độ thực tiễn.


 

Sinh viên thực hiện nghiên cứu thị trường, phỏng vấn người dùng thực tế tại trạm

Sau phần tham quan khu vực trạm, bảy nhóm bước vào khoảng thời gian làm việc thực địa. Mỗi nhóm được phân vai rõ ràng: phỏng vấn nhanh khách dừng chân bằng bảng hỏi chung của cả lớp, quan sát và ghi nhận lượt xe vào trạm, thời gian dừng nghỉ, hàng chờ tại các điểm dịch vụ, kiểm kê hạ tầng, và ghi lại nguyên văn những chia sẻ cũng như hình ảnh về các điểm đau của người dùng. Hoạt động được thiết kế theo các khung giờ cố định và giới hạn số sinh viên tiếp cận khách cùng lúc, để việc nghiên cứu không ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách và hoạt động bình thường của trạm.

Sinh viên mang prototype đến trạm để thử nghiệm với người dùng

Nhiều nhóm còn mang theo prototype được phát triển từ các buổi học Design Thinking để thử nghiệm trực tiếp với khách hàng. Đây chính là bước kiểm thử (Test) trong quy trình tư duy thiết kế, được thực hiện với người dùng thật, trong bối cảnh sử dụng thật. Dữ liệu và phản hồi thu thập tại V52 sẽ được các nhóm tổng hợp, phân tích trong các buổi học tiếp theo, làm cơ sở để điều chỉnh giải pháp trước khi bước sang phần xây dựng mô hình kinh doanh.

Suốt buổi làm việc, đoàn sinh viên và giảng viên đặc biệt ấn tượng với sự chu đáo và nồng hậu của đội ngũ Trạm dịch vụ V52, từ khâu chuẩn bị nội dung chia sẻ, hướng dẫn tham quan đến việc hỗ trợ sinh viên trong thời gian nghiên cứu tại hiện trường. Khép lại chương trình, TS Phạm Văn Chiến - giảng viên phụ trách học phần, đã đại diện Trường VJCBI gửi lời cảm ơn chân thành tới ông Vũ Tuấn Phong cùng toàn thể đội ngũ Công ty VRS và Trạm dịch vụ V52 vì sự đón tiếp tận tình và những chia sẻ quý báu dành cho sinh viên.

Đoàn sinh viên K62 Kinh doanh số và giảng viên chụp ảnh lưu niệm cùng đội ngũ Công ty VRS tại Trạm dịch vụ V52

Chuyến thực địa tại V52 cho thấy đổi mới sáng tạo không bắt đầu từ một ý tưởng hào nhoáng, mà từ việc hiểu người dùng, đặt đúng câu hỏi và kiên trì với những giải pháp có thể làm tốt và duy trì được. Thông qua những hoạt động học tập gắn với doanh nghiệp như thế này, VJCBI tiếp tục đưa sinh viên đến gần hơn với thực tiễn, để kiến thức trên giảng đường được kiểm chứng và trưởng thành ngay tại nơi nó được áp dụng.